Ngày 10-11/10/2014, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Bình Định cùng phối hợp tổ chức Hội thảo, tập huấn “Hướng dẫn triển khai thực hiện Quyết định 14/2014/QĐ-TTg và nâng cao năng lực tư vấn, phản biện và giám định xã hội” cho Liên hiệp Hội các tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Chủ trì hội thảo, tập huấn do TS.Trần Việt Hùng – Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam; PGS.TS. Phạm Bích San – Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Tư vấn, phản biện và giám định xã hội Liên hiệp Hội Việt Nam; bà Nguyễn Thị Thanh Bình – Chủ tịch Liên hiệp Hội tỉnh Bình Định.

Khẳng định đội ngũ trí thức có vai trò to lớn trong việc thực hiện giám sát và phản biện xã hội, TS. Trần Hữu Thăng, Phó chủ tịch Thường trực Tổng Hội Y học Việt Nam cho rằng: Đội ngũ trí thức có cơ quan đại diện là Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam, thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Phát huy vai trò đội ngũ trí thức trong giám sát và phản biện xã hội cũng chính là góp phần xây dựng Đảng, chính quyền thật sự trong sạch, vững mạnh.

Vừa qua, tại Hà Tĩnh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) phối hợp với Liên hiệp Hội Hà Tĩnh tổ chức Hội thảo – tập huấn về công tác tư vấn, phản biện, giám định xã hội. Tham dự có đại diện Liên hiệp Hội các tỉnh Bắc Giang, Thanh Hóa, Nghệ An, Huế, Quảng Bình, các sở ban ngành đoàn thể và tổ chức thành viên của Liên hiệp Hội Hà Tĩnh.

Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của hệ thống Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật. Theo đó, các đường lối, chủ trương, chính sách quan trọng của Đảng; các đề án, chương trình lớn của Nhà nước từ cấp Trung ương đến địa phương sẽ được gửi lấy ý kiến tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, các hội thành viên và Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật cấp tỉnh như việc lấy ý kiến tham gia và trả lời của các Bộ, Ban, ngành.

Những nét mới cơ bản về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội (TV,PB&GĐXH) của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và Liên hiệp Hội các tỉnh, thành cả nước tại Quyết định 14/2014/QĐ- TTg, ngày 14/02/2014 so với Quyết định 22/2002/QĐ-TTg, ngày 20/01/2002 của Thủ tướng Chính phủ như sau:

Hơn 20 năm trước, ngày 31/01/1994, tại hội trường Ban Khoa học và Kỹ thuật tỉnh, đại biểu của lực lượng trí thức khoa học, công nghệ tỉnh, trong đó có đại biểu của 6 Hội Khoa học và Kỹ thuật chuyên ngành, đại diện cho 1.922 hội viên đã tiến hành Đại hội thành lập Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Quảng Ngãi. Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Quảng Ngãi (gọi tắc là Liên hiệp Hội tỉnh) là tổ chức chính trị - xã hội của lực lượng trí thức khoa học và công nghệ (KH&CN), thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Ngãi. Với chức năng tập hợp, đoàn kết và phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức KH&CN thực hiện nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội (TV,PB&GĐXH); tham gia nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ mới, đưa các các tiến bộ KH&CN vào sản xuất và đời sống; tuyên truyền, thông tin, phổ biến kiến thức; phối hợp tổ chức Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật hằng năm nhằm tôn vinh trí thức, nhất là trí thức trẻ.

Giới khoa học sẽ tham gia tư vấn, phản biện và giám định xã hội như thế nào sau khi Thủ tướng Chính phủ có quyết định về hoạt động này? PV có cuộc trao đổi với ông Phạm Bích San - phó tổng thư ký kiêm trưởng ban tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam (Vusta).

Quyết định số 22/2002/QĐ-TTg ngày 05 tháng 4 năm 2002 ra đời trên cơ sở Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Liên hiệp Hội Việt Nam) triển khai thực hiện Chỉ thị số 45-CT/TW ngày 11/11/1998 của Bộ Chính trị về “tiếp tục đẩy mạnh hoạt động của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trong giai đoạn mới”. Đây là một văn bản pháp lý đầu tiên được ban hành quy định về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội (TV,PB&GĐXH) của Liên hiệp Hội Việt Nam. Quyết địnhnày đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi để Liên hiệp Hội Việt Nam huy động sức mạnh trí tuệ của đội ngũ trí thức tham gia vào quá trình xây dựng các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước và thực hiện có hiệu quả các chương trình, đề án, dự án kinh tế - xã hội quan trọng của đất nước trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, Quyết định 22 cũng đã bộc lộ nhiều hạn chế,vì vậy ngay từ năm 2008, khi tổ chức tổng kết đánh giá 10 năm thực hiện Chỉ thị số 45-CT/TW, Liên hiệp Hội Việt Nam đã đề xuất kiến nghị việc sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế Quyết định số 22 bằng một quyết định mới nhằm đẩy mạnh hoạt động TV,PB&GĐXH của Liên hiệp Hội Việt Nam trong tình hình mới. Năm 2011, Thủ tướng Chính phủ chính thức giao cho Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu đề xuất nội dung quyết định mới về hoạt động TV,PB&GĐXH của Liên hiệp Hội Việt Nam thay thế Quyết định số 22. Sau hơn 3 năm nghiên cứuxây dựng và hoàn thiện dự thảo, Ngày 14/2/2014 Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 14/2014/QĐ-TTg về hoạt động TV,PB&GĐXH của Liên hiệp Hội Việt Nam. Quyết định số 14 có những điểm mới nổi bật sau:

Hiện nay đang có tình trạng nhiều chính sách khi ban hành không phù hợp với thực tiễn cuộc sống. Để không còn xảy ra việc ban hành chính sách kiểu "trên trời", thì một trong những giải pháp hữu hiệu đó là tham vấn các ý kiến, đề xuất, phản biện của các tổ chức, đoàn thể xã hội.

Ngày 26/12/2013, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHHVN) tổ chức Hội thảo: “Nâng cao hiệu quả tuyên truyền hoạt động Phổ biến kiến thức và Tư vấn, phản biện, giám định xã hội trong hệ thống báo chí thuộc LHHVN".