Ra đời vào hoàn cảnh tỉnh nhà còn trong tình trạng một tỉnh nghèo, kém phát triển, nông nghiệp lạc hậu, công nghiệp hầu như chưa có gì, nhưng với ý chí vươn lên, phát huy truyền thống cách mạng của các thế hệ đi trước, đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ tỉnh nhà đã phối hợp với các nhà khoa học trong và ngoài nước tìm kiếm hướng đột phá cho sự phát triển của tỉnh, đặc biệt là những cố gắng của Ban Chủ nhiệm Chương trình 693 trong nghiên cứu luận cứ khoa học về điều kiện thiên nhiên cho phép việc hình thành cảng biển nước sâu và xây dựng KCN phức hợp tại Dung Quất – Bình Sơn tỉnh Quảng Ngãi đã mở ra một thời kỳ mới trên con đường thoát nghèo và thực hiện công nghiệp hóa tỉnh nhà. Trải qua 20 năm xây dựng và phát triển, Liên hiệp Hội Quảng Ngãi đã khẳng định vai trò của mình, có những đóng góp đáng ghi nhận vào sự phát triển kinh tế -xã hội tỉnh và đạt được một số kết quả quan trọng như sau:

1. Công tác giáo dục chính trị tư tưởng: Đảng đoàn,Thường trực và BCH Liên hiệp Hội thường xuyên quan tâm thực hiện công tác giáo dục chính trị tư tưởng trong đội ngũ trí thức KH&CN gắn với việc triển khai các nhiệm vụ chuyên môn nghề nghiệp của các Hội thành viên; Triển khai việc học tập, quán triệt cũng như tham mưu cho Tỉnh ủy xây dựng và tổ chức thực hiện các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng liên quan đến tổ chức hoạt động của Liên Hiệp Hội và lĩnh vực KH&CN như: Nghị Quyết số 27-NQ/TW của Trung ương 7, Khóa X về “Xây dựng đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước”; Chỉ thị số 42-CT/TW của Bộ Chính trị về “Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước”; Nghị Quyết số 20-NQ/TW Trung ương 6, Khóa XI về “Phát triển khoa học và công nghệ trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và hội nhập quốc tế giai đoạn đến năm 2020”…

2. Phát triển các tổ chức hội và hội viên: Từng bước củng cố, kiện toàn và phát triển tổ chức hội và hội viên cụ thể: kể từ ngày thành lập đầu năm 1994 đến nay Liên hiệp Hội tỉnh đã trải qua 4 kỳ đại hội. Đại hội đại biểu lần thứ I, lúc đó có 6 Hội thành viên với tổng số 1.922 hội viên. Đại hội đại biểu lần thứ II, có thêm 9 hội thành viên tham gia, với tổng số có 4.194 hội viên. Đại hội đại biểu lần thứ III đã bổ sung thêm 3 Hội thành viên, với tổng số 5.257 hội viên. Đại hội đại biểu lần thứ IV vẫn giữ ổn định 18 hội thành viên với tổng số gần 8.000 hội viên và trong nhiệm kỳ IV, đã vận động khôi phục hoạt động của Hội Y dược học, đổi tên thành Hội Y học tỉnh và tổ chức Đại hội lần thứ nhất vào ngày 24/04/2012 với gần 900 hội viên đăng ký tham gia hội; Hội Tâm lý Giáo dục học ngừng hoạt động, giải thể (tháng 10/2012) và vừa mới trong tháng 3/2014 đã kết nạp thêm Chi hội Dầu khí Quảng Ngãi là một Chi hội có nhiều trí thức trẻ có trình độ khoa học, công nghệ cao.

Trãi qua 4 năm (2010-2014) các Hội thành viên đã không ngừng mở rộng địa bàn hoạt động, thành lập mới 13 huyện hội và trên 200 chi hội ở cơ sở, phát triển kết nạp nhiều hội viên mới, tính đến cuối năm 2013 đã có trên 13.000 hội viên thuộc 17 hội thành viên thuộc Liên hiệp Hội. Cũng trong nhiệm kỳ Thường trực Liên hiệp Hội tỉnh đã xây dựng và trình UBND tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt Đề án “Củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy của Liên hiệp Hội và xác định cơ chế phối hợp giữa Liên hiệp Hội tỉnh và các Hội thành viên”. Theo đó, đến nay cơ quan Liên hiệp Hội đã được giao 12 biên chế (đã thực hiện 12, trong đó có 3 người trong Thường trực là cán bộ chuyên trách đã nghỉ hưu và 9 cán bộ, công chức, viên chức); kiện toàn bộ máy tổ chức của Văn phòng và thành lập mới 2 cơ quan tham mưu giúp việc gồm: Ban Khoa học Công nghệ và Tư vấn phản biện; Ban Thông tin Phổ biến kiến thức và Hội viên; có 02 đơn vị trực thuộc là Trung tâm Tư vấn, Dịch vụ phát triển KH&CN và Quỹ Hỗ trợ Sáng tạo Kỹ thuật. Đến nay, về cơ bản các cơ quan, đơn vị trên đã từng bước củng cố bộ máy tổ chức, ban hành quy chế làm việc và dần dần đưa mọi hoạt động đi vào nề nếp. Các tổ chức Đảng, đoàn thể như: Đảng đoàn Liên hiệp Hội tỉnh, Chi bộ và Công đoàn cơ quan Liên hiệp Hội cũng đã được củng cố nhằm lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện tốt các nhiệm vụ chính trị và phong trào quần chúng trong cơ quan Liên hiệp Hội, cũng như các Hội thành viên.

3. Hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội: Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hoạt động TV,PB&GĐXH: Liên hiệp Hội đã chủ động tham mưu cho UBND tỉnh ban hành Quyết định số: 32/2005/QĐ-UB ngày 04/03/2005 quy định cụ thể một số nội dung về công tác TV,PB&GĐXH của Liên hiệp Hội tỉnh. Từ đó đến nay công tác này đã có nhiều chuyển biến rõ rệt từ chổ bình quân mỗi năm (giai đoạn 2005-2009) Liên hiệp Hội tỉnh thực hiện việc tư vấn, góp ý, thẩm định và  phản biện từ 15 đến 20 dự án, đề án, chương trình do Sở KH&ĐT đặt hàng và chuyển đến, thì giai đoạn 2010-2013 số dự án, đề án, chương trình Liên hiệp Hội tham gia tư vấn, góp ý, thẩm định và phản biện đã tăng lên từ 30 đến 50/năm; trong đó ngoài việc do Sở KH&ĐT đặt hàng, cũng đã có nhiều dự án, đề án do Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh giao nhiệm vụ trực tiếp và cũng như các sở ban ngành, huyện, thành phố trong tỉnh đề nghị. Năm 2012, Liên hiệp Hội đã xây dựng đề án và tổ chức hình thành mạng lưới cộng tác viên tư vấn khoa học- công nghệ, theo đó đã mời các chuyên gia, cán bộ khoa học và kỹ thuật đầu ngành đương chức hoặc nghỉ hưu ở tất cả các lĩnh vực chuyên môn đăng ký, tình nguyện tham gia. Kết quả đã có 87 cộng tác viên đăng ký và được công nhận; từ đó các hoạt động về tư vấn, phản biện, góp ý, thẩm định đã từng bước đi vào chiều sâu và ngày càng có chất lượng hơn trước, bước đầu trí tuệ của đội ngũ trí thức khoa học, công nghệ trong tỉnh đã được khơi dậy và phát huy. Nhiều dự án, đề án, chương trình lớn, trọng điểm của tỉnh đã được Liên hiệp Hội và các Hội thành viên tham gia tư vấn, góp ý, phản biện như: Quy hoạch Tổng thể phát triển Kinh tế - Xã hội giai đoạn 2010-2020, định hướng đến năm 2025 tỉnh Quảng Ngãi và 14 huyện, thành phố trong tỉnh; Điều chỉnh mở rộng Quy hoạch chung xây dựng KKT Dung Quất tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2025; Điều chỉnh mở rộng Quy hoạch chung xây dựng Thành phố Quảng Ngãi đến năm 2030…

4. Hoạt động tuyên truyền, thông tin, phổ biến kiến thức: Việc đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền, thông tin, phổ biến kiến thức khoa học, công nghệ ngày càng được chú trọng, nhất là trong nhiệm kỳ IV (2010-2015). Trong năm 2012 Liên hiệp Hội đã chuẩn bị đầy đủ các điều kiện để xây dựng “Trang Thông tin điện tử” (Website) nhằm trao đổi, cung cấp thông tin về các tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ trong hệ thống Liên hiệp Hội, giữa Liên hiệp Hội với đội ngũ trí thức trong, ngoài tỉnh và các tầng lớp nhân dân trong tỉnh. Và đến đầu năm 2013 “Trang Thông tin điện tử” của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Quảng Ngãi đã khai trương và sau một năm hoạt động đã có trên 300 tin, bài đăng tải trên trang thông tin điện tử, với hơn 200.000 lượt người truy cập;

Giao diện trang thông tin điện tử Liên hiệp Hội

giữa năm 2013 Liên hiệp Hội cũng đã thành lập Ban biên tập và chuẩn bị đủ các điều kiện xuất bản Bản tin “Khoa học và Đời sống” và đến tháng 12/2013 đã ra số đầu tiên nhân dịp chào mừng kỷ niệm 20 năm thành lập Liên hiệp hội tỉnh (1994-2014), đánh dấu bước tiến dài và vững chắc sau gần 20 năm thành lập trên lĩnh vực công tác thông tin và phổ biến kiến thức. Ngoài ra, trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, các Hội thành viên đã tổ chức nhiều cuộc hội thảo khoa học chuyên đề (như Hội Cầu đường, Hội Tin học, Hội Đông y, Hội Luật gia…), hoặc mở các lớp tập huấn, dạy nghề ngắn hạn (như Hội Nghề cá, Hội Xây dựng, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường, Hội Sinh vật cảnh, Hội Làm vườn…) nhằm nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho hội viên và các tầng lớp nhân dân trong tỉnh.

5. Công tác nghiên cứu khoa học công nghệ: Với nhiệm vụ trọng tâm là nghiên cứu khoa học và công nghệ, nhiều đồng chí trong BCH Liên hiệp Hội là thành viên Hội đồng Khoa học và Công nghệ tỉnh đã tham gia trong các Hội đồng tư vấn, xét tuyển chọn, nghiệm thu hàng chục đề tài, dự án nghiên cứu, thực nghiệm KH&CN hằng năm, trong đó có nhiều đề tài, dự án là Ủy viên phản biện hoặc Chủ tịch Hội đồng. Liên hiệp hội cũng thường xuyên động viên và tạo điều kiện cho các tổ chức, đơn vị (là hội viên tập thể hoặc có đại diện là ủy viên BCH Liên hiệp Hội tỉnh) và các Hội thành viên xây dựng và tổ chức thực hiện hàng trăm đề tài nghiên cứu khoa học cấp cơ sở và cấp tỉnh góp phần thiết thực việc phát triển tiềm lực KH&CN và tiến trình CNH, HĐH của địa phương. Liên hiệp Hội cũng đã chủ động phối hợp với các cơ quan, tổ chức KH&CN trong và ngoài tỉnh đứng ra Chủ trì, Chủ nhiệm nhiều đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh.

Hội thảo khoa học do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh tổ chức

6. Phối hợp tổ chức các hội thi sáng tạo kỹ thuật: Thường xuyên phát động phong trào quần chúng tiến quân vào khoa học và kỹ thuật, Liên hiệp Hội phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Giáo dục và đào tạo, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức các Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật 2 năm một lần và Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng. Kết quả trong 10 năm qua (2004-2014) đã thu hút 200 giải pháp dự thi, trong đó có 105 giải pháp đạt giải (11 giải Nhất, 16 giải Nhì, 30 giải Ba và 48 giải Khuyến khích). Nhằm khuyến khích động viên phong trào, Quỹ Hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật thuộc Liên hiệp Hội đã hỗ trợ học sinh Lê Minh Quân - trường Trung học phổ thông Lê Khiết tham gia Hội thi sáng tạo thanh thiếu nhi toàn quốc 2006-2007 và đã đạt giải đặc biệt; Và cũng đã thường xuyên dùng Quỹ Hỗ trợ sáng tạo kỹ thuật hỗ trợ và khen thưởng cho các giải pháp đạt giải cao trong các hội thi. Có nhiều giải pháp dự thi đã được áp dụng vào sản xuất và đời sống, phù hợp với thực tế của ngành, địa phương và doanh nghiệp, có ý nghĩa về mặt khoa học và kỹ thuật mang lại hiệu quả cụ thể về kinh tế - xã hội đã được lãnh đạo tỉnh và các địa phương đánh giá cao.

TS Nguyễn Kim Hiệu - Chủ tịch Liên hiệp Hội tỉnh trao thưởng cho tác giả đoạt giải tại

Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ 8 (2012-2013)

Với những nỗ lực vươn lên trên mọi lĩnh vực hoạt động, qua 20 năm xây dựng và phát triển Liên hiệp Hội Quảng Ngãi ngày càng khẳng định vai trò, vị trí của mình trong việc tập hợp, đoàn kết và phát huy trí tuệ của đội ngũ trí thức KH&CN, từng bước củng cố và phát triển tổ chức bộ máy, phát triển các Hội thành viên, trong đó, chú trọng thành lập mới các huyện hội, chi hội đến tận cơ sở, ngày càng tăng về số lượng và cũng như chất lượng hoạt động; bước đầu phối hợp và tạo điều kiện cho các Hội thành viên và hội viên phát huy tiềm năng, trí tuệ của mình để phục vụ cho sự phát triển của tỉnh. Nội dung và phương thức hoạt động của Liên hiệp Hội ngày càng đổi mới, phong phú và toàn diện hơn trước. Có được những thành quả trên bắt nguồn từ việc quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh, sự chỉ đạo hướng dẫn của Liên hiệp Hội Việt Nam; sự hỗ trợ, hợp tác của các ngành, các cấp; sự cố gắng, nhiệt tình, tâm huyết của tập thể BCH, Thường trực và toàn thể hội viên trong gần 20 năm qua; UBND tỉnh và các sở ban ngành liên quan cũng đã thường xuyên quan tâm tạo điều kiện về phân bổ biên chế, kinh phí hoạt động, trụ sở, trang thiết bị làm việc. Bên cạnh đó Đảng đoàn, Chi bộ cơ quan Liên hiệp Hội đã làm tốt vai trò hạt nhân lãnh đạo trực tiếp BCH và thông qua Thường trực Liên hiệp Hội chỉ đạo phối hợp với các Hội thành viên làm tốt công tác chính trị tư tưởng, phát huy vai trò, trách nhiệm của đội ngũ trí thức KH&CN đối với sự phát triển của tỉnh nhà.

Tuy có nhiều nỗ lực và từng bước phát triển, nhưng quá trình hoạt động của Liên hiệp Hội cũng đã bộc lộ những hạn chế như: chưa kịp thời phát huy tối đa vai trò chức năng tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức; các mặt hoạt động còn chưa tương xứng với tiềm năng vốn có của đội ngũ trí thức KH&CN trong tỉnh; cơ cấu tổ chức và nhân sự của Liên hiệp Hội và các Hội thành viên chưa đủ mạnh và đáp ứng với chức năng, nhiệm vụ; hoạt động Tư vấn, phản biện và giám định xã hội phần lớn chỉ dừng lại tư vấn, góp ý, thẩm định là chính, còn việc phản biện và giám định xã hội độc lập chưa được giao nhiều, chất lượng chưa cao và đem lại hiệu quả rõ rệt; công tác thông tin, phổ biến kiến thức mới có chuyển biến bước đầu trong thời gian gần đây. Các mặt hạn chế trên chủ yếu bắt nguồn từ các nguyên nhân về nhận thức vai trò, vị trí của đội ngũ trí thức KH&CN nói chung và Liên hiệp Hội nói riêng của một số cấp ủy Đảng, chính quyền, cơ quan đơn vị chưa đầy đủ nên việc quan tâm chỉ đạo thực hiện còn chưa được chú trọng đúng mức; cơ chế chính sách chưa đồng bộ và triển khai kịp thời, nhất là trong quá trình triển khai thực hiện Chỉ thị 42-CT/TW của Bộ Chính trị (Khóa X); bản thân Liên hiệp Hội có đổi mới về nội dung, phương thức hoạt động nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn, tính chuyên nghiệp chưa cao; lực lượng cán bộ, viên chức nòng cốt trong các cơ quan tham mưu giúp việc của Liên hiệp Hội còn thiếu và nhất là chưa thu hút được cán bộ trẻ, có năng lực về làm việc tại Liên hiệp Hội; điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và kinh phí tuy đã được tăng cường nhiều hơn trước nhưng vẫn còn hạn chế và thiếu, nhất là đối với các Hội thành viên nên cũng đã ảnh hưởng đến việc triển khai hoạt động của Liên hiệp Hội và các Hội thành viên.

Định hướng hoạt động trong thời gian tới, Liên hiệp Hội tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW của Bộ Chính trị (Khóa X) về đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và các chương trình, kế hoạch của Tỉnh ủy, UBND tỉnh thực hiện các Nghị quyết, Chỉ thị của Đảng. Liên hiệp Hội tiếp tục củng cố, kiện toàn bộ máy, phát triển tổ chức; đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, tập trung thực hiện tốt các nhiệm vụ chuyên môn: TV, PB&GĐXH; nghiên cứu KH &CN; thông tin, tuyên truyền PBKT để phát huy và nâng cao vai trò của Liên hiệp Hội và các Hội thành viên. Tiếp tục làm tốt nhiệm vụ tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN tham mưu giúp Tỉnh ủy và UBND tỉnh tổ chức gặp gỡ trí thức KH &CN tỉnh hằng năm. Phối hợp nâng cao chất lượng Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật của tỉnh, phát huy, tôn vinh các tổ chức, cá nhân tiêu biểu trong hoạt động sáng tạo khoa học và kỹ thuật góp phần phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường và xây dựng nông thôn mới.

Nhìn lại chặng đường 20 năm, tự hào về những thành tựu đã đạt được, tích cực khắc phục những mặt tồn tại hạn chế, Liên hiệp Hội tỉnh Quảng Ngãi nỗ lực phấn dấu trở thành tổ chức chính trị -xã hội vững mạnh, góp phần phát triển tiềm lực và đưa KH&CN trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội, phát triển kinh tế tri thức đưa tỉnh Quảng Ngãi cơ bản thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020./.

TS. Nguyễn Kim Hiệu - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh