Theo cố vấn Phạm Văn Đồng thì đất đai trung du và niền núi lớn hơn đồng bằng. Nếu biết làm tốt sẽ đem lại kết quả kinh tế không kém so với đồng bằng. Cố vấn chỉ rõ: “Cần giải quyết các trục giao thông dọc, ngang, liên huyện, liên xã. Tiến hành phân vùng căn cứ vào thổ nhưỡng, khí hậu, cây trồng, vật nuôi. Bắt đầu từ việc phân vùng lớn, trên cơ sở đó phân những vùng nhỏ xuất phát từ đặc điểm của nó, những vùng gần, vùng dễ làm để có sản phẩm có giá trị… Cần có sự phát triển mối quan hệ kinh tế giữa miền núi và đồng bằng. Phải thấy hết từ khâu đầu đến khâu cuối sự tham gia của lực lượng khoa học và kỹ thuật của tỉnh và các ngành Trung ương. Vận dụng có hiệu quả những tiến bộ khoa học và công nghệ.”

Hơn hai thập kỷ qua, dựa vào các chương trình mục tiêu của Chính phủ đối với miền núi và với chủ trương của tỉnh thể hiện trong các Nghị quyết, Chương trình phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) các huyện miền núi, tỉnh và các huyện đã huy động mọi nguồn lực có thể để phát triển hệ thống giao thông miền núi và đã đem lại kết quả rõ rệt. Các trục đường từ vùng biển Bình Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức, Đức Phổ và từ thành phố Quảng Ngãi lên các huyện miền núi và các trục ngang nối các huyện miền núi với nhau được xây dựng, cải thiện đáng kể sự giao lưu giữa đồng bằng và miền núi, giữa thành phố Quảng Ngãi - trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của tỉnh với miền núi. Cùng với sự phát triển giao thông, một số công trình KT-XH cũng phát triển, sản xuất hàng hóa từng bước hình thành. Các công trình hạ tầng xã hội cũng được quan tâm xây dựng như trường học, bệnh viện, nhà văn hóa xã, thôn,...

Trong các thành tựu về phát triển KT-XH miền núi nói trên, khoa học và kỹ thuật đã có những đóng góp có kết quả, trước nhất là trên các lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp và bước đầu đối với lĩnh vực công nghiệp. Tuy nhiên sự đóng góp của khoa học và kỹ thuật vào phát triển KT-XH miền núi còn nhiều hạn chế, nhỏ lẻ, bất công.

Gần đây, Nghị quyết Hội nghị lần thứ 6 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về phát triển khoa học và công nghệ đã đề cập: “Ứng dụng khoa học và công nghệ để khai thác có hiệu quả các lợi thế và điều kiện đặc thù của từng vùng, nhất là khu vực nông thôn và miền núi. Hình thành tại mỗi vùng một số mô hình liên kết giữa khoa học và công nghệ với giáo dục và đào tạo, sản xuất, kinh doanh, hướng vào khai thác các lợi thế của vùng về các điều kiện tự nhiên, lịch sử, văn hóa, xã hội, hình thành các sản phẩm chủ lực của vùng”.

Trong quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội đến năm 2020 của tỉnh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, đã xác định: Trung tâm KT-XH miền núi tại Sơn Hà là một trong bốn lãnh thổ động lực. Nghị quyết 02 của Tỉnh ủy khóa XVIII về phát triển đô thị trên địa bàn tỉnh đã đề ra nhiệm vụ xây dựng thị trấn Di Lăng huyện Sơn Hà trở thành trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội của huyện, đồng thời là trung tâm kinh tế, văn hóa – xã hội vùng phía Tây của tỉnh.

Xin trở lại với chỉ dẫn của cố vấn Phạm Văn Đồng “Phải thấy hết từ khâu đầu đến khâu cuối sự tham gia của lực lượng khoa học và kỹ thuật của tỉnh và các ngành Trung ương”. Để lực lượng khoa học và kỹ thuật vào cuộc mạnh mẽ hơn, mang lại kết quả cơ bản và to lớn hơn trong sản xuất và đời sống, thu hẹp khoảng cách về độ phát triển giữa đồng bằng và miền núi, ngoài những việc lâu nay đã làm, cần có một tổ chức đủ mạnh về nguồn lực, đặc biệt là nhân lực khoa học và công nghệ để chuyên lo mảng công tác này. Cụ thể là, đề nghị lập một Trung tâm hoạt động khoa học và kỹ thuật cho miền núi có trụ sở đặt tại Sơn Hà. Trung tâm sẽ tiến hành nghiên cứu, ứng dụng khoa học kỹ thuật giúp lãnh đạo tỉnh, các huyện và ngành chuyên môn rà soát lại quy hoạch vùng, cả vùng lớn và vùng nhỏ để có các điều chỉnh cần thiết phù hợp với đặc điểm tự nhiên và điều kiện phát triển của từng địa bàn. Ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất để tăng năng xuất và chất lượng, tạo sản phẩm hàng hóa chủ lực.

Trung tâm sẽ tham mưu cho tỉnh thông qua các Sở, Ngành đánh giá sát đúng và giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh về sản xuất và văn hóa – xã hội, về hiệu quả đầu tư. Trung tâm sẽ là nơi tham mưu đề xuất cho tỉnh và các huyện mô hình liên kết giữa khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo, sản xuất, kinh doanh và liên kết giữa các vùng trong 6 huyện miền núi và giữa các huyện miền núi với huyện đồng bằng.

Trung tâm hoạt động khoa học và kỹ thuật cho miền núi nếu được hình thành sẽ là cơ quan tham mưu “tiền phương” của tỉnh về phát triển khoa học và công nghệ, ứng dụng khoa khoa học và kỹ thuật để phát triển KT-XH miền núi. Xin được bắt đầu từ lực lượng nhỏ đến lớn, từ việc dễ đến khó, vùng gần đến vùng xa, từ việc tương đối đơn giản đến việc phức tạp, … cốt mang lại hiệu quả thiết thực. Và đề nghị có sự chỉ đạo chặt chẽ, thường xuyên của tỉnh, sự tham gia của các ngành chuyên môn và có đầu tư về nhân lực và tài chính để đảm bảo hoạt động của Trung tâm, tạo điều kiện để trung tâm có những đóng góp ngày càng nhiều cho sự phát triển KT-XH các huyện miền núi tỉnh nhà.

                                                                                    Trịnh Quang Hạo