Quả thể nấm to, dày và đều tại trại nấm linh chi của Trung tâm
Trao đổi với chúng tôi, tác giả Võ Văn Vinh cho biết: Trước đây, Trung tâm đã áp dụng theo quy trình: Sản xuất giống gốc; nhân giống cấp 1, sử dụng môi trường thạch nghiêng; nhân giống cấp 2, sử dụng môi trường hạt thóc; cấy sang dịch phôi nuôi trồng. Trong quá trình nhân giống Trung tâm đã gặp phải rất nhiều khó khăn: Tỷ lệ thành công chỉ đạt 40% nên giá thành cung cấp cho các trại nuôi trồng cao. Từ đó tác giả vừa là Giám đốc Trung tâm đã bàn bạc với cộng sự nghiên cứu tìm ra nguyên nhân sử dụng quy trình trên lại không mạng lại hiệu quả như mong muốn.
Mày mò phân tích tỷ mì từng công đoạn, tác giả và cộng sự đã tìm ra nguyên nhân: Quá trình nhân giống ở môi trường hạt thóc dễ xảy ra dư thừa hoặc thiếu độ ẩm dẫn đến sợi nấm phát triển yếu, thậm chí không phát triển được. Sợi nấm ăn lan từ miệng bịch phôi xuống đáy bịch lâu nên thời gian ươm sợi và phân hủy mùn cưa chậm dẫn đến quả thể nấm không to. Thao tác cấy phải gạt từng hạt vào miệng bịch tốn thời gian, bị rơi ra ngoài làm hao hụt giống. Côn trùng, chuột cắn phá bịch phôi, có khi làm tổ trong khu vực ươm sợi…
Tác giả cùng cộng sự đã mạnh dạn thử nghiệm quy trình mới: Thay đổi giống cấp 1 dùng môi trường thạch sang môi trường dạng hạt; giống cấp 2 từ môi trường hạt sang môi trường que sắn. Mục đích là để tăng nhanh sinh khối hệ sợi nấm vì môi trường hạt dễ phân tán hơn môi trường thạch nên khi chuyển sang nhân giống cấp 2 hệ sợi nấm phát triển nhanh và mạnh.
Với que sắn, anh Vinh cho biết nên sử dụng cây sắn đã thu hoạch củ có đường kính 3-4cm là tốt nhất, không sử dụng cây đã bị mốc, mọt hoặc mục, non. Dùng dao bào hết lớp vỏ bên ngoài, cưa thành khúc có độ dài 8cm, chẻ mỗi khúc thành 6-8 que nhỏ có kích thước tương đối đều nhau (Gọi là que sắn) Phơi các que sắn ngoài trời nắng cho khô hoàn toàn, đựng trong bao để sử dụng dần. Khi xử lý tuyệt đối không sử dụng hóa chất chống mối, mọt, mốc.
Về phương pháp xử lý, theo anh Vinh, cần ngâm que sắn trong nước vôi 5% khoảng 12-16 giờ, rửa qua nước lạnh 3-4 lần cho sạch, luộc sôi 15 phút, vớt ra để nguội rồi trộn với cám gạo 5%, cám bắp 5%, điều chỉnh độ ẩm khoảng 65-70%. Hấp khử trung que sắn: Sử dụng loại bịch nhựa PP chịu nhiệt có kích thước 16x26cm, xếp que sắn vào, phía miệng bịch nhét nút bông làm cổ nút và bọc giấy báo trên đầu bịch hấp thanh trùng ở nhiệt độ 1210C, thời gian hấp 60 phút, để nguội tiếp tục cấy giống cấp 2. Tỉ lệ nhân giống: Từ một chai giống cấp 1 môi trường hạt nhân ra được 25 bịch giống cấp 2 môi trường que sắn.
Cấy sang bịch phôi: Công đoạn này kết sức nhẹ nhàng, dễ thao tác. Dùng panh kẹp từng que giống cắm vào bịch mùn cưa, cứ mỗi bịch một que giống.
Quy trình và cách làm trên đã mang lại hiệu quả rõ rệt: Nhân giống cấp 2 sử dụng môi trường que sắn đạt được 5500 bịch mùn cưa nguyên liệu/1ống giống gốc (Quy trình cũ chỉ đạt 3000 bịch/1 ống giống gốc). Từ đó giá thành 50.000đồng/ bịch nguyên liệu (Quy trình cũ 70.000 đồng/bịch nguyên liệu).
Không chỉ dừng ở giá thành, quy trình này còn giúp tiết kiệm đươc thời gian nhân giống được 5 ngày cho một lần làm ra được một mẻ nguyên liệu cung cấp cho các trại nuôi trồng. Công cấy giống cũng tiết kiệm rất lớn. Trước đây một ngày công cấy giống chỉ làm được 600 bịch phôi. Bây giờ dễ thao tác nên mỗi ngày công làm được 2000 bịch phôi.
Chất lượng thương phẩm: Năng suất đồng đều hơn quy trình cũ. Với cùng điều kiện sản xuất sử dụng theo phương pháp mới tỷ lệ bịch phôi đạt yêu câu lên đến 80-99%. Trong khi đó theo quy trình cũ chỉ đạt trên 50-90%. Quả thể nấm to, dày, đều, đẹp.
Các đơn vị được Trung tâm chuyển giao công nghệ đều có nhận xét khả quan: Bịch phôi nuôi trồng có tốc độ lan sợi nhanh và đồng đều nên quả thể nấm linh chi to, đẹp, năng suất cao.
Theo Vusta