Rối loạn phổ tự kỷ là khuyết tật phát triển suốt đời, đặc trưng bởi những rối loạn trong hai nhóm triệu chứng: khiếm khuyết sự tương tác và giao tiếp xã hội, sự hạn chế và lặp đi lặp lại các ham thích và hành vi.

Hậu quả của rối loạn phổ tự kỷ gây nên những khuyết tật rất nặng nề về tâm lý, xã hội và kinh tế, đã khiến tự kỷ trở thành nỗi ám ảnh của nhiều gia đình và cộng đồng. Trẻ em bị rối loạn phổ tự kỷ luôn gặp những vấn đề khó khăn với cuộc sống độc lập, việc làm, các mối quan hệ xã hội.

Hiện nay mô hình can thiệp điều trị rối loạn phổ tự kỷ chưa có sự thống nhất và còn tiếp tục được nghiên cứu. Tại các nước tiên tiến trên Thế giới và Việt Nam do chưa có chính sách tổng thể về trẻ rối loạn phổ tự kỷ mang tầm quốc gia, nên các gia đình trẻ rối loạn phổ tự kỷ không biết đưa đến nơi nào can thiệp hoặc đưa đến can thiệp tại các cơ sở chăm sóc tập trung; đồng thời tại các cơ sở này cũng không đồng nhất về cơ sở điều trị, cũng như phương pháp can thiệp.

Các chuyên gia đang hướng dẫn cho gia đình trẻ RLPTK về cách dạy trẻ tự kỷ

Năm 2017, qua kết quả nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu tỷ lệ trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ và hiệu quả chương trình can thiệp tại tỉnh Quảng Ngãi”, cho thấy có 3,8‰ trẻ em từ 24-72 tháng tuổi bị mắc rối loạn phổ tự kỷ. Trên cơ sở đó, kể từ tháng 8 năm 2017, Bệnh viện Tâm thần Quảng Ngãi đã sử dụng mô hình can thiệp chuyên biệt bằng phương pháp TEACCH tại bệnh viện kết hợp sự tham gia can thiệp của gia đình và mạng lưới chăm sóc sức khỏe tâm thần tuyến xã phường cho 66 trẻ bị rối loạn phổ tự kỷ được gia đình, người giám hộ của trẻ tự nguyện tham gia chương trình can thiệp.

Hướng dẫn tập tâm vận động cho trẻ tự kỷ tại Bệnh viện Tâm thần

Sau 12 tháng can thiệp, nhận thấy đã có sự cải thiện khá tốt về các triệu chứng tự kỷ ở hầu hết các trẻ được can thiệp, trong 66 trẻ tham gia đã có 08 trẻ đã tái hòa nhập và vào học lớp 01, tất cả các trẻ có cải thiện giao tiếp, ngôn ngữ, vận động đây là các khiếm khuyết chính của trẻ rối loạn phổ tự kỷ. Cụ thể,trên 70% trẻ giao tiếp được bằng lời, cảm nhận được thế giới và môi trường xung quanh mính, cải thiện tốt trong vận động tinh và vận động thô, tư duy nhận thức phát triển, biết bắt chước, các hành vi định hình, lập lại, gây hấn được giảm xuống so với trước khi can thiệp. Trong can thiệp nhóm hầu hết các bé điều biết vâng lời, tuân thủ kỹ luật và tương tác với các trẻ khác tốt.

Từ kết quả trên cho thấy xây dựng mô hình can thiệp điều trị trực tiếp trẻ rối loạn phổ tự kỷ vừa tại các cơ sở can thiệp chuyên biệt vừa tại gia đình và cộng đồng đã mang lại hiệu quả. Công tác này đòi hỏi phải có sự tham gia của hệ thống y tế - giáo dục - gia đình - công đồng - xã hội.

BSCK II. Nguyễn Thanh Quang Vũ. Hội Y học tỉnh Quảng Ngãi