Khu Công nghiệp - Đô thị - Dịch vụ VSIP Quảng Ngãi

Như vậy, sau 5 năm tổ chức thực hiện mục tiêu Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2010-2015: “Xây dựng nền tảng để đưa tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2020 cơ bản trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại” thì nay đã được điều chỉnh về mặt thời gian, không còn xác định là về đích vào năm 2020. Cụm từ “sớm trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại” là nhằm điều chỉnh linh hoạt hơn, không ấn định thời gian cụ thể. Tuy nhiên, từ “sớm” được đặt trong chiến lược phát triển kinh tế- xã hội trong giai đoạn mới đã nói lên tính cấp bách về thời gian đối với tiến trình công nghiệp hóa (CNH), hiện đại hóa; cần phải nhanh hơn, quyết liệt hơn và không thể trì hoãn để “sớm” trở thành tỉnh công nghiệp, chống nguy cơ tụt hậu về phát triển kinh tế. Bởi vì, nếu càng để kéo dài thì sẽ càng có nguy cơ tụt hậu xa hơn và phải trả giá đắt cho phát triển ở giai đoạn tiếp theo. Có thể hiểu quãng thời gian còn lại để cán đích là một thời gian ngắn hạn khoảng 5 năm, 10 năm tới và càng không thể dài hơn 15 năm, nếu để dài thì không thể gọi là “sớm”.

Nhà máy lọc dầu Dung Quất

Nhìn lại chặng đường 10 năm qua (2005-2015), Quảng Ngãi đã có bước phát triển đột phá quan trọng trên con đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa, bước đầu tạo nền tảng vững chắc về xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại và phát triển kinh tế tri thức; đã có một số sản phẩm công nghệ cao đạt tiêu chuẩn quốc tế như điện tử, lọc hóa dầu, cơ khí chế tạo công nghiệp nặng…; năng suất lao động và hiệu quả sản suất kinh doanh đã được nâng cao; tỷ trọng giá trị sản phẩm công nghiệp trong tổng GRDP của tỉnh chuyển dịch đúng hướng và tăng trên 60%, GRDP bình quân đầu người năm 2015 đạt 2.485 USD/người. Tuy vậy, theo Báo cáo kết quả nghiên cứu của Đề án khoa học mã số: 07/ 2014/HĐ-ĐAKH do cơ quan Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Quảng Ngãi chủ trì (thực hiện từ tháng 7 đến tháng 12 năm 2014) đã có đánh giá tổng quát là: “Quá trình công nghiệp hóa trong thời gian đến năm 2020 của tỉnh Quảng Ngãi còn rất nhiều khó khăn và thách thức, nếu như không muốn nói là khó có thể đạt 80-85% mức chuẩn công nghiệp hóa theo hệ thống chỉ tiêu để trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại”.

Vấn đề đặt ra hiện nay là những thách thức thực sự nào? trên chặng đường để tỉnh Quảng Ngãi tiến tới hoàn thành mục tiêu “sớm trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại”. Trả lời rõ ràng vấn đề này sẽ phục vụ cho các cấp, các ngành trong tỉnh xác định được phương hướng, nhiệm vụ của mình trong tổ chức thực hiện mục tiêu đặt ra. Trước hết, cần hiểu rằng công nghiệp hóa đối với tỉnh Quảng Ngãi là quá trình chuyển dịch nền kinh tế từ nông nghiệp sang nền kinh tế lấy công nghiệp làm chủ đạo, từ chổ tỷ trọng lao động nông nghiệp chiếm đa số giảm dần và nhường chỗ cho lao động công nghiệp và dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn hơn; Và theo nghĩa rộng là quá trình chuyển dịch từ xã hội nông nghiệp sang xã hội công nghiệp, từ văn minh nông nghiệp sang văn minh công nghiệp. Với xuất phát điểm của tỉnh Quảng Ngãi chủ yếu đi lên từ sản xuất nông nghiệp, do đó, mô hình công nghiệp hóa của tỉnh theo hướng hiện đại chỉ thành công khi công nghiệp hóa, hiện đại hóa được nông nghiệp, nông thôn; xây dựng các cơ chế chính sách sâu sát, phù hợp; đồng thời tập trung đầu tư cho khoa học- công nghệ, giáo dục-đào tạo có hiệu quả, đi đôi phát triển kết cấu hạ tầng hiện đại, nhất là hạ tầng phục vụ nông nghiệp - nông thôn.

Đề án khoa học mã số 07/2014/HĐ-ĐAKH đã chỉ rõ tỉnh Quảng Ngãi có diện hộ nghèo hiện còn tương đối lớn, nhất là ở 6 huyện miền Núi; nền tảng cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại và kinh tế tri thức mới bước đầu hình thành vào những năm gần đây, nên dù rất cố gắng song Quảng Ngãi vẫn còn một số khó khăn, thách thức lớn để có thể hoàn thành mục tiêu trở thành tỉnh công nghiệp theo hướng hiện đại vào năm 2020. Theo đó, các thách thức được thể hiện rõ nét trên một số chỉ tiêu, lĩnh vực chủ yếu (để làm rõ vấn đề tác giả bài viết đặt giả thiết so sánh với mức chuẩn hệ tiêu chí nước công nghiệp Việt Nam do các nhà khoa học đưa ra tại cuộc Hội thảo khoa học: “Tiêu chí nước công nghiệp theo hướng hiện đại” do Hội đồng Lý luận Trung ương và Đại học Kinh tế quốc dân tổ chức vào tháng 02/2015 tại Hà Nội – theo Bài viết của An Nhi- Báo An ninh Thế giới cuối tháng 9/2015) sau đây:

1. GRDP bình quân đầu người theo chỉ tiêu Nghị quyết Đại hội XIX Đảng bộ tỉnh đề ra đạt khoảng 3.600- 4.000 USD/người vào năm 2020 (trong khi mức chuẩn CNH tối thiểu yêu cầu phải đạt  ≥ 5.000 - 8.000 USD/người/năm);

2. Tỷ trọng cơ cấu kinh tế ngành dịch vụ trong tổng GRDP của tỉnh theo Nghị quyết XIX đề ra đạt từ 28- 29% vào năm 2020 (mức chuẩn CNH phải đạt là ≥ 42%);

3. Tỷ lệ số lao động nông nghiệp/tổng số lao động xã hội theo Nghị quyết Đại hội XIX Đảng bộ tỉnh đề ra đến năm 2020 phấn đấu giảm còn khoảng 40% (mức chuẩn CNH phải đạt là ≤ 20%  hoặc đạt mức thấp là ≤ 30%);

4. Tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh theo Nghị quyết Đại hội XIX Đảng bộ tỉnh phấn đấu đạt ≥ 23% ≤ 25% vào năm 2020 (mức chuẩn CNH phải đạt là ≥ 60% hoặc đạt mức thấp là ≥ 50%);

5. Nghị quyết XIX đề ra đến năm 2020 đạt 7 bác sỹ/vạn dân (mức chuẩn CNH phải đạt 15 bác sỹ/vạn dân, cả nước phấn đấu đạt 10 bác sỹ/vạn dân vào năm 2020).

Muốn vượt qua các thách thức trên, Quảng Ngãi cần phải tập trung các nguồn lực để thực hiện 5 chỉ tiêu, lĩnh vực chủ yếu đã nêu nhằm hoàn thành cơ bản sự nghiệp công nghiệp hóa trên phạm vi toàn tỉnh. Trong đó, các chỉ tiêu 1, 3, 4 là các tiêu chí cốt lõi, có tính quyết định để được công nhận là “tỉnh công nghiệp” (dự kiến các chỉ tiêu 1, 2, 3 có khả năng đạt mức vào giai đoạn 2020-2025 và riêng chỉ tiêu 4 phải kéo dài đến giai đoạn 2025-2030 mới có thể đạt mức); Chỉ tiêu 5 có ý nghĩa về tiến bộ xã hội và chất lượng cuộc sống (dự kiến trong giai đoạn 2020-2025 có khả năng hoàn thành); các chỉ tiêu còn lại về cơ bản đến năm 2020 đã gần đạt, đạt và vượt so với mức chuẩn tỉnh công nghiệp. Như vậy, đường về đích cũng không còn xa, nhiều khả năng phải lùi lại sau năm 2020 khoảng 5 đến 10 năm. Như vậy, dự báo đến năm 2025 hoặc trước năm 2030 Quảng Ngãi sẽ cán đích trở thành tỉnh công nghiệp./.

TS. Nguyễn Kim Hiệu - Chủ tịch Liên hiệp Hội tỉnh Quảng Ngãi

Theo Bản tin Khoa học và Đời sống số 04/2015