Lũ đầu mùa trên sông Trà Khúc

TÓM TẮT NHỮNG NÉT ĐẶC TRƯNG THỜI TIẾT - THỦY VĂN  CÁC THÁNG ĐẦU NĂM 2015

Đặc điểm năm 2015, theo những dự báo mới nhất được công bố ngày 13/8/2015 của Trung tâm Dự báo Khí tượng - Cục Hải dương và Khí tượng Quốc gia Mỹ (NOAA), El Nino năm 2015 sẽ “có sức tàn phá lớn”.

“Có hơn 90% khả năng cho thấy El Nino sẽ còn diễn ra tại Bắc Bán Cầu vào mùa Đông năm 2015-2016 và khoảng 85% khả năng hiện tượng này sẽ kéo sang mùa xuân năm sau”, NOAA cho biết.

Đúng vậy, khi chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của El Nino thì sẽ xuất hiện các thiên tai nhiều hơn, mạnh hơn và cực đoan hơn. Đến nay, trải qua gần hết tháng 8, năm 2015 đã chứng minh rõ nét điều này, trên thế giới đã phải chịu đựng nắng nóng vô cùng khủng khiếp như tại Ấn Độ, Pakistan, Nhật Bản, Châu Âu ... Một số nơi ở Ấn Độ nhiệt độ đã lên trên 45 độ, làm hơn 2000 người thiệt mạng vì nắng nóng. Tại Việt Nam cũng đã có rất nhiều nơi có nhiệt độ trên 40 - 41 độ như ở Hà Nội, Hòa Bình và trải dài các tỉnh miền Trung từ Thanh Hóa - Thừa Thiên Huế. Ngoài ra, tại Ninh Thuận đã phải trải qua đợt hạn hán vô cùng khốc liệt.

El Nino kết hợp với sự biến đổi khí hậu mạnh mẽ không chỉ gây nắng nóng, hạn hán mà lại gây mưa rất lớn tập trung trong thời gian ngắn, bất thường ở nhiều nơi khác. Những ngày cuối tháng 7 đầu tháng 8/2015, tại Quảng Ninh đã có trận mưa lớn lịch sử (trong 50 năm) gây thiệt hại nặng nề

Nằm trong cùng bối cảnh chung của thế giới và cả nước, tại tỉnh Quảng Ngãi cũng đã có rất nhiều trị số liên quan đến nhiệt độ được xác lập, điển hình là đợt nắng nóng kéo dài lịch sử tại thành phố từ ngày 2/5 - 18/6/2015 (48 ngày).

Tại tỉnh Quảng Ngãi đã ghi nhận được trận mưa, lũ lớn chưa từng có nhưng ngày cuối tháng 3. Từ ngày 24 - 28/3 trên toàn khu vực tỉnh Quảng Ngãi đã có mưa trái mùa, làm cho lượng mưa tháng 3 cao hơn rất nhiều so với trung bình nhiều năm (TBNN): Vùng núi và An Chỉ có lượng mưa phổ biến từ 300 - 500mm, cao hơn so với TBNN từ 6 - 11 lần, hầu hết đều đạt mức cao nhất lịch sử so với cùng thời kỳ từ năm 1977 đến nay; vùng đồng bằng có lượng mưa phổ biến từ 50 - 120mm, cao hơn so với TBNN từ 2 - 4 lần. Do có mưa lớn nên hầu hết các sông có lũ trái mùa. Đỉnh lũ trên sông Trà Khúc tại trạm Trà Khúc cao hơn báo động 1, trên sông Vệ tại trạm Sông Vệ và sông Trà Câu tại trạm Trà Câu cao hơn báo động 3, đây cũng là mực nước cao nhất trong chuỗi số liệu quan trắc cùng thời kỳ từ năm 1976 đến nay.

Tuy nhiên, ngay sau đó từ đầu tháng 4 cho đến nay, mực nước trên các sông của tỉnh đã xuống rất thấp. Trên sông Vệ tại trạm An Chỉ mực nước đã xuống 340 cm (ngày 31/5) thấp nhất trong chuỗi số liệu quan trắc cùng thời kỳ. Lưu lượng dòng chảy trung bình tháng trên sông Vệ tại trạm An Chỉ thiếu hụt rất nhiều, chỉ đạt 40 - 60% so với TBNN.

Trên đây là những nét cơ bản tình hình thời tiết cá biệt và khắc nghiệt các tháng đầu năm 2015.

NHẬN ĐỊNH THỜI TIẾT VÀ THUỶ VĂN MÙA MƯA LŨ NĂM 2015

Thời tiết nguy hiểm :

- Trong năm 2015 có khoảng 9 - 10 cơn bão, áp thấp nhiệt đới (ATNĐ) hoạt động trên Biển Đông, ở mức xấp xỉ và thấp hơn một ít so với TBNN (TBNN là khoảng 12 cơn ); Trong đó có khoảng 2 - 3 cơn ảnh hưởng đến thời tiết Quảng Ngãi, chủ yếu khoảng từ giữa tháng 9 đến tháng 11.

- Không khí lạnh ảnh hưởng đến Quảng Ngãi bắt đầu từ tháng 10, 11 và hoạt động với tần suất, cường độ mạnh từ đầu tháng 12/2015 đến tháng 2/2016.

Mưa: Lượng mưa của các tháng mùa mưa năm 2015 ở mức xấp xỉ so với TBNN. Tháng 9 - 10 có lượng mưa xấp xỉ TBNN. Tháng 11 cao hơn TBNN. Tháng 12 có lượng mưa thấp hơn TBNN. Mưa lớn bắt đầu từ cuối tháng 9 đến hết tháng 11, khả năng xuất hiện từ 3 - 5 đợt mưa lớn diện rộng.

Thủy văn:

Mùa mưa lũ năm 2015, khu vực tỉnh Quảng Ngãi có khả năng xuất hiện từ 4 - 6 đợt lũ, lũ lớn tập trung chủ yếu vào tháng 10 và 11. Đỉnh lũ cao nhất năm khả năng ở mức báo động 2 đến báo động 3, có sông trên mức báo động 3 và ở mức cao hơn TBNN và cao hơn đỉnh lũ năm 2014. Cần đề phòng có mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn, dễ gây lũ quét, sạt lở đất.

Năm 2015 được dự báo là El Nino tiếp tục duy trì ảnh hưởng mạnh kết hợp với sự biến đổi khí hậu ngày càng mạnh mẽ, nên thời tiết cực đoan liên tục xuất hiện với tần suất ngày càng nhiều. Ngay từ các tháng đầu năm 2015 (cuối tháng 3) đã có mưa lớn lịch sử so với cùng kỳ, sau đó là tình hình nắng nóng khá gay gắt trên diện rộng và đã có đợt nắng nóng kéo dài lịch sử ở vùng đồng bằng. Vì vậy, chúng ta cần nghiêm túc thực hiện các biện pháp, phương án phòng tránh thiên tai và cập nhật thông tin thời tiết thường xuyên để kịp thời điều chỉnh phù hợp, hạn chế thiệt hại do thiên tai gây ra./.

KS. Nhâm Xuân Sỹ - Giám đốc Trung tâm Khí tượng thủy văn Quảng Ngãi

(Theo Bản tin Khoa học và Đời sống số 03/2015)