Thu hoạch tỏi Lý Sơn
Việt
Việc chiết xuất tinh dầu tỏi Lý Sơn bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước được nhóm tác giả thực hiện theo sơ đồ:
Nguyên liệu
↓
Xử lí
↓
Chưng cất
↓
Hỗn hợp hơi
↓
Ngưng tụ
↓
Tinh dầu - nước
↓
Chiết tinh dầu
↓
Sản phẩm
Quy trình chiết xuất tinh dầu tỏi: Tỏi bóc bỏ vỏ, loại các tép hỏng, xay nhỏ 200 gam nguyên liệu ngâm trong 300 mL dung dịch natriclorua rồi cho vào bình chưng cất 500 mL. Rắp hệ thống chưng cất và tiến hành chưng cất lôi cuốn hơi nước thu lấy hỗn hợp nước - tinh dầu. Thêm nhiều lần n- hexan vào hỗn hợp nước - tinh dầu vào phiễu chiết để chiết tách tinh dầu ra khỏi nước. Cô quay tách lấy dung môi n- hexan, làm khan dịch chiết để thu sản phẩm tinh dầu. Cân, xác định hiệu suất thu tinh dầu.
Để khảo sát ảnh hưởng của thời gian ngâm chiết dung môi đến hiệu suất chiết tách tinh dầu tỏi nhóm tác giả thực nghiệm ở điều kiện: thời gian chưng cất: 1,5 giờ, nồng độ dung dịch NaCl: 2% (w/v), thể tích dung môi chiết: 400 mL, ngâm chiết với thời gian từ 0 – 1,5 giờ. Kết quả thu được được chỉ ra trên hình 1.
Hình 1. Ảnh hưởng của thời gian ngâm chiết đến hiệu suất chiết xuất tinh dầu tỏi Lý Sơn
Để khảo sát ảnh hưởng của thể tích dung môi nước đến hiệu suất chiết tách tinh dầu tỏi nhóm tác giả thực nghiệm ở điều kiện: thời gian ngâm chiết: 1 giờ; thời gian chưng cất: 1,5 giờ; nồng độ dung dịch NaCl: 2% (w/v); thể tích dung môi nước là: 200 – 600 mL. Kết quả thu được được chỉ ra trên hình 2.
Hình 2. Ảnh hưởng của thể tích dung môi nước đến hiệu suất chiết xuất tinh dầu tỏi Lý Sơn
Để khảo sát ảnh hưởng của nồng độ dung dịch muối ăn NaCl đến hiệu suất chiết tách tinh dầu tỏi nhóm tác giả thực nghiệm ở điều kiện thể tích dung môi chiết: 300 mL, thời gian ngâm chiết: 1 giờ, thời gian chưng cất: 1,5 giờ và nồng độ dung dịch NaCl thay đổi từ 0 – 10%. Kết quả thu được được chỉ ra trên hình 3.
Hình 3. Ảnh hưởng của nồng độ NaCl đến hiệu suất chiết xuất tinh dầu tỏi Lý Sơn
Để khảo sát ảnh hưởng của thời gian chưng cất đến hiệu suất chiết tách tinh dầu tỏi nhóm tác giả thực nghiệm ở điều kiện: thời gian ngâm chiết: 1 giờ, nồng độ dung dịch NaCl: 2%, thể tích dung môi nước: 300 mL, thời gian chưng cất thay đổi từ 0,5 – 2 giờ. Kết quả thu được được chỉ ra trên hình 4.
Hình 4. Ảnh hưởng của thời gian chưng cất đến hiệu suất chiết xuất tinh dầu tỏi Lý Sơn
Từ kết quả khảo sát nhóm nghiên cứu tìm được điều kiện tốt nhất để chiết xuất tinh dầu tỏi Lý Sơn đạt hiệu suất cao là: thời gian ngâm chiết dung môi: 1 giờ; thể tích dung môi nước: 300 mL; nồng độ dung dịch NaCl: 2% (w/V); thời gian chưng cất: 1,5 giờ.
Áp dụng các điều kiện khảo sát thu được, nhóm nghiên cứu tiến hành chiết xuất tinh dầu tỏi Lý Sơn bằng phương pháp chưng cất lôi cuốn hơi nước lặp lại 3 lần, hiệu suất chiết xuất tinh dầu đạt được là 0,54%, kết quả này phù hợp với các kết quả khảo sát ban đầu.
Mẫu tinh dầu tỏi Lý Sơn sau khi chiết xuất được xác định thành phần hóa học bằng phương pháp GC/MS. Kết quả phân tích cho thấy trong thành phần tinh dầu tỏi Lý Sơn có chứa 7 cấu tử trong đó chiếm chủ yếu là các dẫn xuất của trisulfide, 77,29%, trong đó allyl trisulfide chiếm hàm lượng cao nhất, 44,86%, tiếp theo là các dẫn xuất disulfide, 14,76%, chủ yếu là diallyl disulfide, 12,24%, các dẫn xuất tetrasulfide và monosulfide chiếm hàm lượng bé, tương ứng 6,23% và 1,73%. Đây là những cấu tử đặc trưng của tinh dầu họ tỏi - Allium.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Nguyễn Minh Chính, Nguyễn Văn Long, Đào Văn Đôn, Nguyễn Duy Thức, “Nghiên cứu thành phần hóa học của tỏi Lý Sơn”, Tạp chí Y học, 2011.
[2] Lê Đức Ngọc, Xử lý số liệu và kế hoạch hóa thực nghiệm , NXB ĐHQGHN, 2001.
[3] Lê Ngọc Thạch, Tinh dầu, NXB ĐHQG TPHCM, 2003.
[4] Đỗ Chung Võ và cộng sự, Những cây tinh dầu Việt
[5] Heinrich P.Koch, Larry D.Lawson (Trần Việt Thắng dịch), Tỏi - khoa học ứng dụng và chữa bệnh, NXB KHKT, Hà Nội, 2000.
Nhóm tác giả: Võ Thị Việt Dung, Trịnh Thị Trinh, Phạm Thị Thu Chi
Khoa Cơ bản, Trường ĐH Phạm Văn Đồng Quảng Ngãi