Từ thông tin phổ cập và chuyển giao kỹ thuật của đề tài, những năm vừa qua, một số nông dân ở các huyện Tư Nghĩa, Sơn Tịnh, Mộ Đức, thành phố Quảng Ngãi và các tổ chức như Trạm Khuyến nông huyện Sơn Tây, Trung tâm Giống cây trồng vật nuôi tỉnh Quảng Ngãi … đã ứng dụng đưa vào sản xuất hoa lily tại tỉnh ta, bước đầu đã có sản phẩm cung ứng cho thị trường hoa trong và ngoài tỉnh. Đây là tín hiệu mới trong nghề trồng hoa tại Quảng Ngãi.

Song, qua thực tế sản xuất đã phát sinh một số vấn đề về thị trường tiêu thụ và kỹ thuật canh tác cần quan tâm mà chúng tôi xin được nêu lên dưới đây nhằm giúp người sản xuất tham khảo rút kinh nghiệm bổ sung khi sản xuất loại hoa này:

- Về thị trường tiêu thụ: hoa lily sản xuất tại Quảng Ngãi chỉ tiêu thụ tốt vào các dịp lễ, tết cụ thể là tết âm lịch, ngày phụ nữ Việt Nam (8/3), ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11), … ngoài các thời điểm nêu trên hoa lily tại Quảng Ngãi không thể cạnh tranh về giá, chất lượng với loại hoa cùng chủng loại sản xuất tại Đà Lạt (Lâm Đồng) vì điều kiện tự nhiên và thị trường tiêu thụ không có lợi thế so sánh như ở Đà Lạt. Do vậy tại Quảng Ngãi, hoa lily chỉ nên sản xuất vào mùa mưa và bố trí thời vụ trồng thu hoạch phục vụ cho các ngày lễ, tết đã nêu trên, như thế sản xuất mới có hiệu quả kinh tế.

- Về kỹ thuật canh tác: tất cả mọi khâu trong quá trình sản xuất đều quan trọng, song những yếu tố kỹ thuật sau đây cần được quan tâm hơn trong thực tiễn sản xuất tại Quảng Ngãi, đó là:

+ Giống là yếu tố đầu tiên, quyết định trên 70% sự thành công của vụ sản xuất vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến số hoa, kích thước hoa, cành và số cành hoa đạt tiêu chuẩn cho thu hoạch. Do đó khi sản xuất hoa lily phải quan tâm đến khâu chọn giống, trước tiên là phải đúng giống (giống đã được nghiên cứu tuyển chọn phù hợp với điều kiện tại Quảng Ngãi như sorbone, cebdazzel, yelloween, Brunello để đúng thị hiếu tiêu dùng và bố trí đúng thời vụ trồng, do mỗi giống có thời gian sinh trưởng, màu sắc, hương thơm của hoa khác nhau); thứ đến là kích thước củ giống lớn (cỡ củ càng lớn hoa càng to và nhiều hoa/cành), tiếp theo là củ giống sạch bệnh đặc biệt là bệnh thán thư củ collectotrium lilium (củ giống không nhiễm bệnh tỉ lệ nảy mầm cao, số cây cho hoa đạt tiêu chuẩn nhiều) và cuối cùng là độ dài mầm củ không quá 1cm khi trồng (nếu quá dài cây sinh trưởng yếu, thời gian sinh trưởng ngắn lại, nếu quá ngắn chậm nảy mầm, thời gian sinh trưởng kéo dài thêm). Vấn đề chất lượng giống chỉ được thỏa mãn yêu cầu khi người sản xuất đặt mua giống tại các nơi cung ứng có địa chỉ, có uy tín và có tư cách pháp nhân (có bảo hành chất lượng củ giống).

+ Thời vụ trồng: thời vụ trồng quyết định thời điểm thu hoạch, nếu sớm hoặc muộn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá bán và hiệu quả sản xuất vì hoa lily tại Quảng Ngãi chỉ cung ứng cho ngày lễ, tết nhất định, nên khi sản xuất phải xác định thật cẩn thận ngày trồng dựa trên thời gian sinh trưởng của loại hoa đó tại Quảng Ngãi, dự báo thời tiết vụ sản xuất ấm hay lạnh, mầm củ dài hay ngắn để dịch chuyển ngày trồng sớm hay muộn 2-3 ngày so với thời gian sinh trưởng bình thường của loại hoa đỏ tại Quảng Ngãi (mầm dài, thời tiết ấm bố trí trồng muộn hơn và ngược lại.

+ Luân canh đất trồng hoa lily: việc phòng và hạn chế thiệt hại do sâu bệnh trên hoa lily là luân canh đất trồng, đây là biện pháp rẻ tiền nhất, an toàn nhất khi sản xuất hoa lily. Luân canh đất trồng là không sản xuất liên tục 2 vụ hoa lily trên 1 chân đất ở cùng một vị trí mà luôn luôn là sản xuất trên chân đất mới. Điều này rất dễ thực hiện vì quy mô sản xuất hoa lily của nông hộ rất ít thường chỉ 100 – 300m2.

+ Bổ sung vi lượng thời kỳ trước nở hoa: mục đích của giải pháp kỹ thuật này không làm tăng số hoa/cành (vì cơ bản số hoa/cành được quyết định từ chất lượng củ) mà là chống rụng nụ hoa và nâng cao chất lượng hoa (kích thước, màu sắc), cở sở khoa học của giải pháp kỹ thuật này là bón phân hóa học không có vi lượng, phân hữu cơ thì không cung cấp đủ và kịp thời vi lượng cho cây vì thời gian sinh trưởng của hoa lily tại Quảng Ngãi rất ngắn (55-75 ngày tùy giống). Do vậy phải cung cấp bổ sung các loại vi lượng cho hoa lily thông qua phun phân bón lá và đặc biệt là phân super Bo (nồng độ, liều lượng, thời kỳ phun, kỹ thuật phun phân theo hướng dẫn trên bao bì của nhà sản xuất.   

Với những vấn đề cần quan tâm nêu trên, trong khuôn khổ của bài viết này, chúng tôi hy vọng được cung cấp thêm thông tin giúp người sản xuất tham khảo và có những ứng dụng nhất định vào sản xuất hoa lily của mình để góp phần giảm thiểu rủi ro, tăng hiệu quả kinh tế cho gia đình, cơ quan đơn vị.

Võ Thanh Thủy