Triệu chứng điển hình là đau tức vùng thượng vị (dân gian gọi là đau tức chấn thủy). Kèm theo một số triệu chứng như nóng xót dạ dày, chán ăn, ăn chậm tiêu, no hơi, ợ hơi, ợ chua, nặng bụng, buồn nôn, đại tiện bất thường … chuyển hóa thức ăn dinh dưỡng kém làm cho cơ thể mệt mỏi, lao động làm việc không hiệu quả, thể chất và tinh thần suy giảm.
Nguyên nhân gây ra bệnh đau dạ dày chủ yếu gồm các nhóm nguyên nhân sau:
- Chế độ ăn uống thất thường như nhịn ăn, ăn không đúng giờ, ăn nhiều chất cay nóng, sống, lạnh, lâu tiêu hóa, nhiều chất béo, uống nhiều rượu bia.
- Về tinh thần: làm việc căng thẳng thần kinh, lo âu suy nghĩ nhiều, tình chí uất kết.
- Sử dụng một số thuốc tân dược như kháng viêm, giảm đau...
- Đau dạ dày còn mang yếu tố di truyền.
Ngoài ra, y học phát hiện thêm bệnh dạ dày còn là nguyên nhân của xoắn khuẩn HP.
Những nguyên nhân trên làm tổn thương dạ dày, gây viêm đau dạ dày.
Mục tiêu điều trị:
- Làm giảm cơn đau dạ dày.
- Ổn định hoạt động tiêu hóa thức ăn của dạ dày, người bệnh ăn uống trở lại bình thường, dinh dưỡng tốt, phục hồi sức khỏe để lao động và làm việc tốt.
Về điều trị đau dạ dày phải kiên trì uống thuốc thường xuyên, đủ liều lượng và phối hợp với sự thay đổi tập quán ăn uống, lao động làm việc có giờ giấc và tinh thần thoải mái, giảm thiểu các chất kích thích dạ dày.
Hiện nay, nhân dân có xu hướng sưu tầm và sử dụng cây thuốc Nam để trị bệnh viêm đau dạ dày. Có nhiều cây thuốc Nam cũng như bài thuốc Nam để điều trị. Ở Quảng Ngãi, với điều kiện tự nhiên đa dạng nên phân bố các loại dược liệu thuốc Nam rất phong phú (mọc hoang và được nhân dân trống làm thực phẩm và vị thuốc) nên dễ tìm mà chúng tôi trình bày sau đây:
Công thức bài thuốc Nam:
1. Lá chè dung khô 20g
2. Vỏ quýt khô sao thơm 20g
3. Nghệ tím (Nga truật) 20g
4. Gừng tươi 20g
5. Củ sả 20g
6. Đọt ổi 20g
7. Củ cỏ gấu 20g
8. Đậu ván sao thơm 30g
9. Nam mộc hương 10g
Lá chè dung
Công dụng của bài thuốc:
Giảm đau dạ dày, kích thích tiêu hóa, tiêu thực … cải thiện chuyển hóa dinh dưỡng.
Cách sử dụng: cho thuốc vào nồi, đổ 5 chén nước nấu còn 2 chén chia làm 3, 4 lần uống ấm trong ngày.
Thuốc uống sau khi ăn 60 phút.
Lưu ý: Trong bài thuốc có vị củ cỏ gấu, nghệ tím, Nam mộc hương, nếu người bệnh không có điều kiện để tìm kiếm thì đến các phòng chẩn trị Đông Y để mua (mỗi một vị thuốc chỉ có 1.000 đồng cho 1 ngày uống). Một đợt điều trị từ 2 tuần đến 4 tuần (vì tùy thuộc vào sự đáp ứng thuốc của từng người bệnh).
- Sau khi dạ dày đã ổn định thì người bệnh nên dùng phối hợp 2 loại thuốc Nam sau đây, dùng hằng ngày để duy trì sự mạnh khỏe của dạ dày và tránh sự tái phát.
+ Lá chè dung khô 30gr/ ngày, nấu hoặc hãm với 1 lít nước thật sôi, để nóng ấm uống thay nước hàng ngày.
Ngoài thị trường, lá chè dung có nhiều địa phương trồng và thu hái hiện có bán tại chợ Quảng Ngãi nhưng loại có chất lượng tốt là chè dung khô có lá màu vàng chanh ở huyện Ba Tơ, Minh Long.
+ Bột nghệ vàng hoặc nghệ đen: Sao thơm, mật ong thắng chín trộn với tỉ lệ 1:1 (100gr bột nghệ trộn 100gr mật ong). Mỗi lần dùng 1 thìa cà phê nhỏ (5gr), ngày 2 lần.
Cây thuốc Nam trị bệnh viêm đau dạ dày hiện nay ở Quảng Ngãi rất phong phú, như chúng tôi đã trình bày ở trên, dễ sưu tầm, tìm kiếm, chế biến cũng đơn giản, tiện lợi và đạt hiệu quả chữa bệnh.
Đây là cách làm thực hiện phương châm của tiền bối Đại Danh Y Việt Nam TUỆ TĨNH: “Nam dược trị Nam nhân”./.
Lương y. Bạch Ngọc Lưu
Phó Chủ tịch Hội Đông y tỉnh
Theo Bản tin Khoa học & Đời sống số 2/2014