Kết quả nghiên cứu đề tài: Đề xuất giải pháp cơ chế, chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư; ổn định sản xuất và đời sống nhân dân phục vụ việc mở rộng và phát triển bền vững Khu kinh tế Dung Quất tỉnh Quảng Ngãi-ket qua nghien cuu de tai: de xuat giai phap co che chinh sach thu hoi dat boi thuong ho tro tai dinh cu on dinh san xuat va doi song nhan da

Trang chủ >> Khoa học và Công nghệ >> NC & ƯD KH&CN tại địa phương

Kết quả nghiên cứu đề tài: Đề xuất giải pháp cơ chế, chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư; ổn định sản xuất và đời sống nhân dân phục vụ việc mở rộng và phát triển bền vững Khu kinh tế Dung Quất tỉnh Quảng Ngãi

Mục tiêu của đề tài là: “Đề xuất các giải pháp, cơ chế chính sách thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; ổn định sản xuất và đời sống vùng dự án Khu Kinh tế (KKT) Dung Quất có tính khả thi cao phù hợp với luật pháp và cơ chế chung của Nhà nước, trên cơ sở đảm bảo hài hòa ba lợi ích của người dân bị thu hồi đất, nhà đầu tư và Nhà nước; Các chính sách phải được thực thi trong thực tiễn đem lại hiệu quả cao, không để phát sinh điểm “nóng”; Bảo đảm sự phát triển bền vững Khu kinh tế mở rộng và phục vụ các mục tiêu chiến lược lâu dài của tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2025”.

Tổng kết 10 năm thi hành và sửa đổi Luật Đất đai năm 2003 được đúc kết, rất bổ ích để vận dụng cho Dung Quất, kinh nghiệm của các nước trên thế giới (như:Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản) có điều kiện tương tự như Việt Nam, các tỉnh, thành bạn đã thực hiện thành công công tác này (như: Đà Nẵng, Bình Dương, Bắc Ninh), đặc biệt ý kiến tham luận, phản biện của các chuyên gia, các nhà khoa học ở Trung ương và Hà Nội trong cuộc Hội thảo Tổng kết đề tài đã tạo nên những bước đột phá về việc đề xuất các cơ chế chính sách cho phát triển bền vững KKT Dung Quất.

Về phương pháp nghiên cứu: đề tài đã thu thập và phân tích các tài liệu thứ cấp, các kết quả khảo sát, thu thập tại Dung Quất và số liệu giám sát của HĐND tỉnh, Sở LĐ-TB&XH, BQL KKT Dung Quất, UBND huyện Bình Sơn…; đã tiến hành phỏng vấn 400 hộ gia đình có diện tích đất canh tác nông, ngư nghiệp nằm trong diện giải tỏa, đồng thời tổ chức thực hiện việc đánh giá nhanh nông thôn (phương pháp PRA) tại 6 xã trong KKT Dung Quất nên kết quả các số liệu thu thập được sẽ tự kiểm tra chéo, nhằm đảm bảo tính chuẩn xác và khoa học phản ảnh đúng hiện thực khách quan; đã kết hợp nhuần nhuyễn việc phỏng vấn, trao đổi lấy ý kiến các chuyên gia, các nhà quản lý, các doanh nghiệp ở cấp trung ương, tỉnh, huyện và cán bộ cấp xã (bao gồm Mặt trận, đoàn thể chính trị- xã hội).Kết quả, đề tài đã xây dựng được 53 chuyên đề khoa học; Đề xuất 6 quan điểm và đưa ra khung chính sách tổng thể, trong đó quan điểm quan trọng nhất là: “Phải coi người bị thu hồi đất là trung tâm” “tất cả các bên tham gia đều có lợi”; Đề xuất việc “Đánh giá tác động xã hội dự án KKT Dung Quất”, đã được nhóm nghiên cứu biên soạn thành một chuyên đề khoa học, trong đó bao gồm phương pháp kỹ thuật, chọn mẫu và các thông tin, số liệu cần được thu thập ở cấp tỉnh, huyện, xã và cấp hộ gia đình…; Đề xuất việc rà soát, bổ sung, điều chỉnh xây dựng mới Quy hoạch bố trí, tổ chức lại dân cư nông thôn và sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp tại KKT Dung Quất giai đoạn 2013-2020, có tính đến năm 2025. Đây là giải pháp vừa mang tính tổng thể và vừa bền vững, lâu dài nhằm ổn định sản xuất và đời sống cho nhân dân vùng dự án KKT Dung Quất, đặc biệt là các hộ dân bị thu hồi đất và tái định cư; Giải pháp phục hồi thu nhập cho những người bị thu hồi đất là giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả nguyên tắc đảm bảo người dân tái định cư có cuộc sống tốt hơn và ít nhất bằng nơi ở củ; Giải pháp thống nhất thu hồi, dự trữ, phát triển cơ sở hạ tầng, kinh doanh và cung ứng đất đai được vận dụng từ các bài học kinh nghiệm của Trung Quốc, Đà Nẵng và Bình Dương. Trong 6 giải pháp chính sách đặc thù có việc đề xuất “chính sách đặc thù cho ngư dân khi bị mất và thu hẹp ngư trường sản xuất trong KKT Dung Quất” là đề xuất mang tính đột phá mà lâu nay UBND tỉnh đang nợ hứa với ngư dân; “Quy trình xử lý khiếu kiện đông người liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng và tái định cư vùng dự án thuộc KKT Dung Quất” là một quy trình rất khả thi, khoa học được đúc kết từ kinh nghiệm thực tiễn 16 năm hình thành và phát triển KKT Dung Quất nếu được UBND tỉnh ban hành sẽ góp phần giải quyết cơ bản các điểm “nóng” có thể phát sinh trong quá trình thu hồi đất cho các dự án trên địa bàn tỉnh.

Hội thảo khoa học thuộc đề tài

Tất cả các giải pháp, cơ chế chính sách tổng thể, cụ thể và đặc thù riêng cho KKT Dung Quất mà nhóm nghiên cứu đã đề xuất vừa phải phù hợp với định hướng chính sách mới về đất đai của nhà nước hiện nay, vừa phải phù hợp với đặc điểm về dân cư, tập quán, truyền thống của người dân sở tại trong KKT Dung Quất, nguồn lực và trình độ phát triển của địa phương. Muốn đạt được hiệu quả cao trong thực tế, ngoài yếu tố quyết tâm cao của lãnh đạo, sự phối hợp thực hiện đồng bộ của các cấp, các ngành trong tỉnh, thì sự đồng tình ủng hộ của người dân là yếu tố quyết định nhất nên việc quán triệt, tuyên truyền các chủ trương chính sách đến tận người dân là hết sức quan trọng và là yếu tố dẫn đến thành công. Mặt khác phải khắc phục cho được 3 lĩnh vực yếu kém, tồn tại trong thời gian qua, đó là: (1) Quản lý đất đai, hồ sơ địa chính của từng người dân, (2) Công tác tái định cư, tái định canh và hậu tái định cư, (3) Công tác đào tạo và chuyển đổi ngành nghề, khôi phục sản xuất và ổn định đời sống cho người dân bị thu hồi đất.

Thông qua kết quả nghiên cứu, Đề tài đã đề xuất với tỉnh:

1. Giao cho BQL KKT Dung Quất chủ trì phối hợp với Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh tiến hành ngay việc đánh giá tác động xã hội Dự án KKT Dung Quất mở rộng nhằm mục tiêu dự báo, phân tích và đề ra những biện pháp xử lý những hậu quả của Dự án Dung Quất trong quá trình mở rộng đầu tư phát triển có thể tác động đối với con người để hướng tới những kết quả kinh tế - xã hội - môi trường hài hòa và bền vững nhất; mặc khác cũng là cơ chế “tự đề kháng” trước những cơ hội, trở ngại, tác động và những rủi ro xã hội mà dự án đầu tư phát triển KKT Dung Quất có thể gây ra và có thể điều chỉnh Dự án khi thấy cần thiết. Các kết quả của đánh giá tác động xã hội cũng sẽ cung cấp đầu vào cho thiết kế các hoạt động sinh kế hỗ trợ cho những cộng đồng bị ảnh hưởng như: nông dân, ngư dân, người nghèo, người mất khả năng lao động, đặc biệt những người dễ bị tổn thương như người già, trẻ em, người tàn tật, các đối tượng chính sách…;

2. Căn cứ các Quyết định số 124/QĐ-TTg, ngày 20/01/2011 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung KKT Dung Quất tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2025; Quyết định 563/QĐ-UBND, ngày 02/4/20009 của UBND tỉnh Quảng Ngãi về việc phê duyệt Quy hoạch bố trí tổ chức lại sản xuất nông- lâm- ngư nghiệp tại KKT Dung Quất và vùng ven giai đoạn 2009-2015 và các dữ liệu kết quả khảo sát, điều tra, đánh giá tác động xã hội Dự án KKT Dung Quất ở mục 1. trên, đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo cho Ban Quản lý KKT Dung Quất tiến hành rà soát, điều chỉnh, bổ sung xây dựng mới Quy hoạch tổng thể bố trí, tổ chức lại dân cư nông thôn và sản xuất nông- lâm- ngư nghiệp tại KKT Dung Quất giai đoạn 2013-2020 và tầm nhìn đến năm 2025, nhằm bố trí sắp xếp lại các điểm dân cư nông thôn với tổng số hộ trong KKT là 42.294 hộ ở trong 103 điểm dân cư thôn xóm, trong đó khoảng 10.000 hộ phải tái định cư, còn lại trên 32.000 hộ ở trong 80 điểm dân cư thôn, xóm không phải di dời theo các tiêu chí “ Xây dựng nông thôn mới”;

3. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu của đề tài đề nghị Sở KH&CN kiến nghị cho các sở ngành chức năng được nhận chuyển giao như: Sở KH&ĐT, BQL KKT Dung Quất và UBND huyện Bình Sơn tham mưu thể chế hóa về mặt nhà nước nhằm ban hành các chế định nhằm cụ thể hóa các đề xuất giải pháp, cơ chế chính sách mang tính khả thi cao và phù hợp với thực tiễn, trong đó đặc biệt ngoài những cơ chế chính sách có thể áp dụng chung trên địa bàn tỉnh thì cũng cần ban hành một số cơ chế chính sách “đặc thù” riêng cho KKT Dung Quất như: chính sách “đặc thù” cho nông dân, ngư dân, phê duyệt đề án nâng cao năng lực của chính quyền và các tổ chức trong hệ thống chính trị cấp xã trong việc tham gia vào công tác thu hồi đất, bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư, bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sữ, văn hóa, tín ngưỡng trên địa bàn KKT Dung Quất…;

4. Đề nghị Thanh tra tỉnh tham mưu cho UBND tỉnh thể chế hóa “Quy trình xử lý khiếu kiện đông người liên quan đến thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng và tái định cư vùng dự án thuộc KKT Dung Quất và tỉnh Quảng Ngãi”, nhằm phục vụ kịp thời cho việc xử lý các vụ việc có thể dẫn đến phát sinh “điểm nóng” trong công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư, bảo đảm an sinh xã hội tại KKT Dung Quất và địa bàn tỉnh, nhất là những dự án đang triển khai thi công như: Nâng cấp đường quốc lộ 1A, Quốc lộ 24, Đường cao tốc Đà Nẵng- Quảng Ngãi, Dự án Khu Công nghiệp, dịch vụ, đô thị VSIP (KCN –DV-ĐT VSIP)…;

5. Để tiếp tục phát huy vai trò động lực, hạt nhân tăng trưởng của Vùng Kinh tế trọng điểm miền Trung và Tây nguyên của KKT Dung Quất tỉnh Quảng Ngãi trong các giai đoạn phát triển tiếp theo, kính đề nghị UBND tỉnh Quảng Ngãi chỉ đạo xây dựng Đề án phát triển KKT Dung Quất thành Đặc Khu hành chính - kinh tế trình Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ phê duyệt làm cơ sở cho các bước tổ chức thực hiện tiếp theo./.

TS. Nguyễn Kim Hiệu

Theo Bản tin Khoa học & Đời sống số 2/2014

Các tin, bài khác

» Hiệu quả ban đầu từ mô hình sản xuất thử nghiệm các giống mì mới kháng bệnh tại xã Tịnh Bình, huyện Sơn Tịnh (4/11/2022)

» Gương Phụ nữ làm kinh tế giỏi (21/6/2022)

» Huyện Sơn Tịnh: Hiệu quả từ mô hình Áp dụng giống mới, tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới trong sản xuất lúa (9/5/2022)

» Người dân Sơn Tịnh tất bật chăm sóc hoa Tết (11/1/2022)

» Tổng kết Dự án ứng dụng khoa học và công nghệ xây dựng vùng chuyên canh lạc trên đất lúa và màu kém hiệu quả ở xã Tịnh Thọ, huyện Sơn Tịnh (24/6/2021)