Cánh đồng sản xuất nông lâm (lúa, rừng)

Những năm qua, chuyển dịch cơ cấu kinh tế đúng hướng (năm 2014 tỷ trọng các ngành Công nghiệp Xây dựng- Dịch vụ - Nông nghiệp tương ứng là 50%- 33%- 17%). Tuy nhiên nông nghiệp vẫn còn chiếm tỷ trọng cao, cần tiếp tục chuyển dịch theo hướng giảm đến 10-15% theo chuẩn tỉnh công nghiệp. Điều đó không có nghĩa là giảm tăng trưởng ngành nông nghiệp, mà ngược lại phải tăng GDP của ngành này theo hướng tăng năng suất, giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Dự báo đến năm 2020, đầu tư vào công nghiệp của tỉnh sẽ tiếp tục tăng, nhưng vẫn còn một số chỉ tiêu chưa đạt so với tiêu chí chung của tỉnh công nghiệp, như thu nhập bình quân đầu người, tỷ trọng dịch vụ, tỷ lệ lao động nông nghiệp, tỷ lệ đô thị hóa...Tuy vậy, chúng ta không nên quá quan tâm đến các chỉ tiêu còn thấp, để rồi bằng mọi giá đẩy lên cho sát với tiêu chí tỉnh công nghiệp, mà cần phải có lộ trình, bước đi phù hợp với thực tiễn địa phương và mục tiêu tỉnh công nghiệp là cái đích phải hướng đến. Vì nếu chủ quan, phiến diện chạy theo chỉ tiêu một cách máy móc thì sẽ phát sinh nhiều hệ lụy, như phân bổ nguồn lực không phù hợp và lãng phí, đô thị hóa quá nóng nhưng vốn đầu tư hạn chế, dẫn đến lãng phí đất đai, đô thị hóa nham nhở, mặt khác do chưa chuyển đổi ngành nghề, lao động kịp thời dẫn đến hẫng hụt việc làm, tăng thất nghiệp và các tệ nạn xã hội…Vì vậy, trong nhiều năm đến tỉnh cần tiếp tục triển khai thu hút đầu tư vào công nghiệp, nhất là công nghiệp giải quyết nhiều việc làm, công nghiệp chế biến nông lâm thủy sản địa phương; cải cách hành chính, phát triển dịch vụ và phát triển nông nghiệp một cách đồng bộ. Nói rộng hơn là cần chú trọng đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH,HĐH) để chuyển đổi căn bản, toàn diện các ngành, các lĩnh vực, dựa trên đặc điểm, thế mạnh của từng địa phương, tạo ra năng suất lao động xã hội cao. Các nội dung này cũng thuộc các nhiệm vụ đột phá và trọng tâm trong Nghị quyết XVIII tỉnh Đảng bộ , mang tính đồng bộ và xuyên suốt để phát triển bền vững.

Về nông nghiệp tỉnh ta, dù tăng trưởng cao hơn cả nước, nhưng vẫn luôn thấp nhất trong 3 nhóm ngành kinh tế nêu trên (giá trị sản xuất giai đoạn 2011-2015 tăng bình quân năm là 4,1%), dân số nông thôn lại chiếm đến 85,3% ( thống kê 2014). Do chưa ứng dụng phổ biến khoa học kỹ thuật (KHKT) vào sản xuất, nhất là chưa thay đổi phương thức sản xuất, nên nông nghiệp luôn tăng trưởng thấp, giá trị gia tăng không cao, làm cho khu vực nông thôn càng tụt hậu, đời sống đại bộ phận nông dân còn rất khó khăn, dù nhà nước cũng đã có nhiều sự quan tâm trong đầu tư cho nông thôn, miền núi. Để tạo sự đột phá cần đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, trong đó trọng tâm là tái cơ cấu nông nghiệp. Đây là một trong những nội dung được Hội nghị TW 10, khóa XI, tháng 1/2015, đưa lên hàng đầu trong quá trình CNH, HĐH.

Vài năm gần đây Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đặc biệt quan tâm đến nông nghiệp thông qua việc ban hành nhiều chính sách như: Quyết định số 899/QĐ-TTg ngày 10/6/2013 về tái cơ cấu nông nghiệp; Quyết định 124/QĐ-TTg ngày 2/2/2012 về Qui hoạch nông nghiệp; Quyết định 62/2014 ngày 25/10/2013 về chính sách khuyến hợp tác, liên kết trong nông nghiệp; Quyết định 68/QĐ-TTg ngày 14/11/2013 về chính sách hỗ trợ giảm tổn thất trong nông nghiệp; Quyết định 50/QĐ-TTg ngày 04/9/2014 về chính sách hỗ trợ nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ giai đoạn 2015-2020 của Thủ tướng Chính phủ và các Nghị định 210/2013/NĐ-CP ngày 19/12/2013 về chính sách khuyến khích Doanh nghiệp đầu tư và Nông nghiệp nông thôn; Nghị định 67/2014/NĐ-CP về chính sách phát triển thủy sản…Đây là những quy định chủ yếu phục vụ cho tái cơ cấu nông nghiệp, có nhiều vượt trội về ưu đãi, hỗ trợ so với trước, cần sớm triển khai để đưa vào thực tiễn Quảng Ngãi.

Có thể nói, đây chính là một cuộc cách mạng trong nông nghiệp nông thôn, tác động lớn đến hầu hết các hộ nông dân. Trước hết, cần thay đổi tư duy, nông dân không cam phận nghèo mà phải thoát nghèo và có tích lũy ; từ phương thức sản xuất tự tiêu, nhỏ lẻ, phân tán, lạc hậu sang ứng dụng mạnh tiến bộ KHKT, liên kết nhau để sản xuất hàng hóa, với số lượng lớn ở mỗi vùng, địa phương; có thể thay thế phần lớn loại, giống vật nuôi, cây trồng không có lợi thế so sánh …Xuất phát từ đó, tái cơ cấu ngành nông nghiệp cần quán triệt và tập trung vào một số vấn đề lớn sau:

Một là, các cấp ủy Đảng, chính quyền địa phương cần xem tái cơ cấu ngành nông nghiệp là một trong những nội dung quan trọng và cấp bách nhất trong công tác chỉ đạo điều hành giai đoạn hiện nay. Trong xây dựng nông thôn mới, không thể cùng một lúc hoàn thành các tiêu chí được, vì nguồn lực còn rất hạn chế, nên trước hết cần ưu tiên bố trí vốn đầu tư vào các nội dung, lĩnh vực phục vụ tái cơ cấu nông nghiệp ở từng địa phương. Một khi kinh tế hộ nông dân phát triển bền vững thì các chỉ tiêu còn lại trong Nông thôn mới chắc chắn sẽ hoàn thành theo.

Hai là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền để cán bộ và nhân dân chuyển biến mạnh về tư tưởng, đồng tình ủng hộ các chủ trương thay đổi phương thức sản xuất từ nhỏ lẻ sang hàng hóa, thay đổi giống loại cây trồng vật nuôi, dồn điền đổi thửa, liên kết các hộ với nhau thành tổ hợp tác, tham gia hợp tác xã (HTX) để cùng sản xuất và liên kết với doanh nghiệp (DN) để tiêu thụ sản phẩm…

Ba là, Nhà nước tập trung giải quyết tốt khâu qui hoạch sản xuất từng vùng, lấy ý kiến từ cơ sở, chuyển đổi mạnh diện tích lúa kém hiệu quả, phát triển cây công nghiệp, con và cây ăn trái lợi thế, phát triển các mô hình sản xuất mới hiệu quả; chủ trương lấy ngắn nuôi dài để phát triển bền vững; Ban hành cụ thể hóa các chính sách của Trung ương, đảm bảo tập trung vốn, khoa học công nghệ đầu tư cho tái cơ cấu và tính khả thi trong ưu đãi, hỗ trợ các DN và hộ nông dân; Phát triển các tổ hợp tác, HTX kiểu mới thực sự theo luật HTX năm 2012; Tổ chức xúc tiến DN trong và ngoài tỉnh đầu tư vào nông nghiệp, đặc biệt là hình thành các chuỗi liên kết sản xuất, thu mua, chế biến nông sản thông qua hợp đồng với các đại diện hộ nông dân.

Những vấn đề trên chỉ mang tính chung nhất trong tái cơ cấu nông nghiệp, khi triển khai thực hiện cần có những giải pháp, bước đi cụ thể, nhưng đồng bộ. Đây là một quá trình đầy thử thách, nhưng không vì thế mà không làm, rất cần sự quyết tâm cao và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị ./.

Tác giả bài viết: ThS. Nguyễn Văn Luyện - Phó CT Hội Khoa học Kinh tế tỉnh

                                                                                         (Theo Bản tin Khoa học và Đời sống số 01/2015)