Bệnh làm cho cơ thể đau đớn, đi đứng, vận động khó khăn, ăn ngủ kém, tinh thần mệt mỏi, lao động và làm việc không có năng suất.Khi bệnh nặng, điều trị không kịp thời có thể bị tàn phế và làm giảm chất lượng cuộc sống

Theo y học cổ truyền (Đông y) bệnh thấp khớp được đề cập đến trong phạm trù của Chứng Tý (Tý: tê, đau, nhức mỏi tại khớp).Với những triệu chứng ảnh hưởng trực tiếp đến khớp bị đau, hạn chế vận động, đau nhức một khớp hoặc nhiều khớp như khớp bàn ngón tay, chân, khớp mắt cá, khớp khủy, khớp gối … Có những đợt đau khớp cấp với triệu chứng khớp sưng, nóng, đỏ, đau. Điều trị không kịp thời, kéo dài, tái phát dẫn đến dính khớp, cứng khớp và biến dạng khớp.

Khớp bình thường và khớp bị bệnh

Nguyên nhân bệnh thấp khớp bao gồm:

- Ngoại nhân: Do tác động của yếu tố môi trường bên ngoài như nắng, mưa ẩm thấp (phong hàn thấp tà) tác động đến khớp.

- Nội nhân: Do khí huyết hư, tuổi già thiên quý suy (Thận chủ cốt tủy suy) không nuôi dưỡng được khớp.

- Bất nội ngoại nhân: Là những nguyên nhân bao gồm: ẩm thực thất điều, ăn nhiều chất đạm, béo, uống nhiều bia rượu, cơ thể thải độc kém, làm ứ đọng chất độc gây đau khớp.Mặc khác, lao động quá sức, chơi thể thao quá cường độ làm lệch khớp, đau khớp. Ngoài ra, thấp khớp còn có yếu tố di truyền.

Mục tiêu điều trị:

- Giảm đau tại khớp.

- Ổn định hoạt động khớp bình thường để tái lao động sản xuất và làm việc.

Hướng điều trị:

- Dùng thuốc – Châm cứu – Dưỡng sinh – Thực dưỡng.

- Cải thiện môi trường lao động, làm việc …

Hiện nay, người bệnh có thể đến các cơ sở phòng chẩn trị Đông y hợp pháp trong địa phương để khám và điều trị bằng thuốc Bắc, thuốc Nam, châm cứu, thủy châm, thuốc Cao đơn hoàn tán.

Trên thực tế, cuộc sống của một số người dân hoàn cảnh còn gặp nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế, đi lại … nên chúng tôi giới thiệu với người bệnh một số dược liệu gọi là “cây nhà lá vườn”.Đó là những cây cỏ thiên nhiên, thực phẩm quanh ta.Thành phần và liều lượng bài thuốc như sau:

1. Cây lá lốt: (Dùng toàn thân cả rễ) liều lượng 30gr.

2. Cây mắc cỡ: (Dùng toàn thân cả rễ) liều lượng 30gr.

3. Cây mã đề: (Dùng toàn thân cả rễ) liều lượng 20gr.

4. Cây ké đầu ngựa: (Dùng toàn thân và quả) liều lượng 30gr.

5. Cây đinh lăng: (Dùng toàn thân cả rễ) liều lượng 30gr.

6. Cành cây dâu: Liều lượng 30gr.

7. Đậu đen: Liều lượng 50gr.

                                       Cây mắc cỡ                                                                               Quả ké đầu ngựa

Cách dùng: Dược liệu còn tươi, rửa sạch, băm vụn khoảng 5cm, cho vào nồi, đổ 6 chén nước (khoảng 1,5l) nấu còn 2 chén. Chia uống 3 lần trong ngày. Thuốc uống trước hoặc sau khi ăn, cách 2 giờ. Mỗi đợt điều trị 10 ngày.

Lưu ý: Bài thuốc trên chống chỉ định (không dùng) với người thấp khớp cấp (sưng nóng đỏ đau, có sốt) đang tiến triển.

Tác dụng của bài thuốc: Khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông kinh lạc, lợi tiểu, giải độc để giảm đau khớp, bổ khi huyết, bổ thận, tăng đề kháng cơ thể, doanh dưỡng xương khớp. Để chữa các bệnh thấp khớp thông thường, thoái hóa xương khớp và thấp khớp đã qua giai đoạn cấp.

Ngoài ra để hỗ trợ điều trị, người bệnh giảm ăn thịt, trứng vịt lộn, bia, rượu, măng tre, cà trắng, cà tím. Hằng ngày nên tập thể dục nhẹ nhàng và xoa bóp các vùng khớp, đồng thời người bệnh cần cải thiện môi trường lao động, làm việc, không mang, vác, xách nặng, giảm thiểu tiếp xúc với môi trường ẩm thấp, …

Điều trị bệnh thấp khớp với các dược liệu là những cây cỏ, thực phẩm quanh ta dễ tìm, thu hái và chế biến đơn giản, tiện lợi, ít tốn kém, khi sử dụng không có tác dụng phụ, tự điều trị mà cũng đem lại hiệu quả. Góp một phần nhỏ trong việc giải quyết khó khăn cho người bệnh khi kinh tế còn eo hẹp. Ngoài ra cũng giảm bớt áp lực điều trị bệnh tật tại các cơ sở y tế địa phương trong công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Với phương châm y học cổ truyền trong cộng đồng: Thuốc tại chỗ - Thầy tại chỗ - Điều trị tại nhà. Chúng tôi xin được góp một phần nhỏ của mình vào phương châm trên qua bài viết này./.

Bạch Ngọc Lưu - PCT Hội Đông y tỉnh

(Theo Bản tin "Khoa học và Đời sống" số 1/2014)